Lipiec – miesiącem bez plastiku
Lipiec bez plastiku – Plastic Free July – to kluczowa inicjatywa Plastic Free Foundation. Ruch ten został zapoczątkowany w Australii Zachodniej w 2011 roku, a jego celem jest podnoszenie świadomości na temat zanieczyszczenia plastikiem oraz zachęcanie społeczeństwa do podejmowania działań zmierzających do minimalizowania użycia jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych na rzecz bardziej przyjaznych środowisku alternatyw. Ponad 100 milionów osób ze 190 krajów zaangażowało się w kampanię, co dowodzi, jak dużą wagę ludzie na całym świecie przywiązują do ochrony środowiska.
Jak plastik wpływa na środowisko naturalne?
Plastik to nieodłączny element naszej codzienności. Mimo że bywa funkcjonalny, jego trwałość staje się poważnym zagrożeniem dla środowiska. W zależności od rodzaju plastiku szacuje się, że jego proces rozkładu może trwać od 100 do nawet 1000 lat. Każdego roku na świecie wytwarzane jest ok. 500 milionów ton plastiku. Według Środowiskowego Programu ONZ co roku do wód trafia 11 milionów ton plastiku, a do gleb – 13 milionów ton.
Przede wszystkim głównym problemem są przedmioty jednorazowego użytku, np. plastikowe torby, które przyczyniają się do ogromnych szkód w przyrodzie. Niszczą naturalne siedliska, zagrażają dzikim zwierzętom i roślinom, zakłócają życie milionom ludzi, a także są niezwykle niebezpieczne dla zdrowia i globalnej gospodarki.
Plastik wpływa również na zmiany klimatu – proces jego produkcji, począwszy od wydobycia surowców aż po przetwarzanie, generuje znaczne ilości dwutlenku węgla. Aby wyprodukować plastik, potrzebne są ogromne ilości ropy naftowej i gazu ziemnego. Emisje gazów cieplarnianych, które wiążą się z wytwarzaniem i spalaniem plastiku, przyczyniają się do globalnego ocieplenia i zanieczyszczenia środowiska.
Jak plastik przenika do pożywienia i jak może oddziaływać na zdrowie?
Zjadamy tygodniowo nawet do 5 gramów plastiku – znajduje się on w pożywieniu, wodzie i powietrzu. Mikroplastiki i nanoplastiki to niewielkie cząstki tworzyw sztucznych (mniejsze niż 5 mm), które trafiają do środowiska. Mikroplastik przenika do naszego organizmu poprzez zanieczyszczoną żywność (np. jedząc owoce morza czy ryby, musimy mieć świadomość, że możemy spożywać również mikroplastik, którym te zwierzęta się żywią), wodę przechowywaną w butelkach oraz z opakowań i przedmiotów kuchennych. Przechowywanie żywności w plastikowych opakowaniach jest wygodne, lecz niesie ze sobą ryzyko stopniowego zużywania się materiału pod wpływem światła, wysokiej temperatury, detergentów czy kwasów i tłuszczów obecnych w produktach spożywczych.
Oszacowanie, jak plastik oddziałuje na nasze zdrowie, jest bardzo skomplikowane. To nie jest jedna substancja, ale różne tworzywa sztuczne i dodatki, takie jak barwniki czy stabilizatory. Wiadomo jednak o związkach endokrynnie czynnym, które uwalniane są z różnych rodzajów plastiku – zalicza się do nich m.in. BPA czy ftalany. Substancje te mogą prowadzić do obniżenia płodności, zwiększenia ryzyka endometriozy, rozwoju chorób nowotworowych, alergii, otyłości, cukrzycy typu 2 oraz zaburzeń procesu uczenia się i zapamiętywania. Stanowi to poważne zagrożenie dla zdrowia osób z chorobami układu hormonalnego, młodzieży w okresie dojrzewania oraz niemowląt.
Traktat ONZ dotyczący plastiku
W marcu 2022 roku, podczas piątej sesji Zgromadzenia ONZ ds. Środowiska, kraje członkowskie przyjęły uchwałę w sprawie opracowania do 2024 r. międzynarodowego traktatu dotyczącego zanieczyszczeń tworzywami sztucznymi. W tym celu eksperci spotkali się w Peru, Francji, Kenii, Kanadzie oraz Korei Południowej. Niestety, nie wszyscy przedstawiciele państw podpisali traktat. W bieżącym roku planowana jest kolejna i prawdopodobnie decydująca próba przyjęcia dokumentu. Jeśli traktat ONZ zostanie podpisany, będzie pierwszym strategicznym dokumentem prawnym ONZ dotyczącym środowiska, opracowanym po przyjęciu rezolucji przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2022 roku, zgodnie z którą każdemu człowiekowi przysługuje prawo do życia w czystym i zdrowym środowisku.
Jak możemy ograniczyć plastik?
Plastic Free July to idealna okazja, by podjąć pierwsze kroki w ograniczaniu używania plastikowych produktów w naszym codziennym życiu. Oto kilka przykładów:
- Zamiast jednorazówek wybierajmy torby materiałowe.
- Zrezygnujmy z kupowania plastikowych słomek, talerzy i sztućców.
- Unikajmy kupowania wody w plastikowych butelkach – wybierzmy szklany dzbanek z filtrem.
- Wymieńmy plastikowe przybory kuchenne, np. deski, na drewniane, a pojemniki do przechowywania żywności – na szklane.
- Wspierajmy marki zero waste.
To tylko kilka przykładów działań, jakie można podjąć dla dobra środowiska, ale warto od nich zacząć.
Autorka: Weronika Pułakowska
Niniejszy artykuł jest chroniony prawami autorskimi, chcesz się na niego powołać?
Nie ma problemu, pamiętaj o podaniu źródła: www.areteaudit.pl
Źródła:
https://www.plasticfreejuly.org/
https://jeszfresh.pl/zdrowe-odzywianie/plastik-i-mikroplastik-w-jedzeniu/
https://ecoekonomia.pl/2025/06/04/swiatowy-dzien-srodowiska-2025/
https://smoglab.pl/swiat-tonie-w-plastiku-pomoc-mial-specjalny-traktat-nie-zgodzili-sie-producenci/
https://oesg.pl/powstaje-traktat-onz-dotyczacy-plastiku